1. This site uses cookies. By continuing to use this site, you are agreeing to our use of cookies. Learn More.

Ses Bilqisi

Konusu 'Ödev ve Tezler' forumundadır ve doguseyma38 tarafından 27 Mayıs 2008 başlatılmıştır.

  1. doguseyma38

    doguseyma38 Demirbaşlardan

    Katılım:
    2 Nisan 2008
    Mesajlar:
    3.764
    Beğenilen Mesajları:
    534
    Cinsiyet:
    Bayan
    Bulunduğu Yer:
    kAySeRi
    Tuttuğu Takım:
    FENERBAHÇE
    Ses Bilgisi

    Ünlüler (sesliler) : Ses yolunda herhangi bir engele uğramadan çıkan seslerdir. Ünlüler tek başlarına söylenebilen, tek başlarına hece ya da sözcük olabilen seslerdir.

    Büyük Ünlü Uyumu : Ünlü harflerin, kalınlık-incelik yönünden uyumudur.

    Büyük Ünlü Uyumuyla İlgili Kurallar :

    - Büyük ünlü uyumuna uymayan çok az Türkçe sözcük vardır.
    Örnek : ana (anne), alma (elma), kangı (hangi), karındaş (kardeş)
    - Büyük ünlü uyumuna aykırı sözcükler genellikle yabancı kökenlidir.
    Örnek : Silah, gazete, mevcut, insan
    - Sözcüklere eklenen ekler de genellikle bu kurala uyar Ancak Türkçe'deki altı ek büyük ünlü uyumuna uymaz.
    Örnek : akıl-lı, çimen-ler, çocuk-da, eviniz-de, yürü-yor, bakar-ken, akşam-ki, sabah-leyin, yeşil-imtrak, turunç-gil
    - Bileşik sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz. Örnek : Atakule, Kadıköy

    Küçük Ünlü Uyumu : Bir sözcükteki ünlülerin düzlük-yuvarlaklık yönünden uyumudur. Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde düz ünlülerden (a,e,ı,i) biri bulunuyorsa, diğer hecelerdeki ünlülerde düz olur.

    Türkçe bir sözcüğün ilk hecesinde yuvarlak ünlülerden (o,ö,u,ü) biri bulunursa ikinci ve diğer hecelerde ya düz-geniş (a,e) ya da dar-yuvarlak (u,ü) ünlüler yer alır.

    Küçük Ünlü Uyumuyla İlgili Kurallar :

    - Dilimizde "o,ö" yuvarlak ünlüleri yalnızca ilk hecede kullanılabilir.
    Örnek : Uymayanlar : doktor, motor, otobüs
    Uyanlar : üzüm, kömür, soba
    - Yuvarlak ünlülerden biriyle başlayarak bir hecede "a,e" düz ünlülerine geçen bir sözcük, düz ünlüden sonra düz ünlü gelir kuralına göre "ı,i" düz ünlülerine de geçebilir.
    Örnek : böy-le-si-ni, oy-ma-cı-lık
    - Türkçe sözcüklerin öncelikle büyük ünlü uyumuna uyması gerekir. Büyük ünlü uyumuna uymadığı halde küçük ünlü uyumuna uyan sözcükler Türkçe sözcük olmaz.
    Örnek : misafir, tasvir, kalem
    - Büyük ünlü uyumuna uymayan "-ki" eki, yuvarlaşarak küçük ünlü uyumuna uyar.
    Örnek : dünkü, bugünkü
    UYARI : İki heceli olup orta hecelerinde "b,m,v" ünsüzleri bulunan kimi Türkçe sözcükler, bu ünsüzlerin yuvarlaklaştırıcı etkisiyle küçük ünlü uyumuna aykırı düşer. Örnek: Yağmur, çamur, kabuk, tavuk, kavun
     

Sayfayı Paylaş